وقتی آنا در سال ۲۰۱۵ برای اولین بار قصد سفر به سینکیانگ را داشت، دوستانش سرگیجهمند شدند.
"نمیتوانستند درک کنند چرا من به مکانی سفر میکنم که آن زمان بهعنوان یکی از خطرناکترین مناطق چین شناخته میشد."
یکی از دوستان او از این سفر انصراف داد و شروع به «ghosting» او در ویچت کرد، گفته شد که این شهروند چینی ۳۵ ساله، که نمیخواست نام واقعیاش را فاش کند.
"او گفت والدینش او را از رفتن به هر نقطهای نزدیک به سینکیانگ منع کردند و نمیخواست بیشتر درگیر شود."
آنا با این حال رفت و در این ژوئن بازگشت. اما او میگوید که همه چیز تغییر کرده است.
"سینکیانگ همانطور که به یاد دارم زیبا بود، اما اکنون گردشگران بسیار زیادی هستند، بهویژه در جاذبههای اصلی."
«بعد از هفت سال، سرانجام با مادرم صحبت کردم»
چهرههای افراد در اردوگاههای بازداشت اویغورهای چین
سالها، سینکیانگ زیر حاکمیت پکن تنشزا بوده و گاهی به خشونت دچار میشد، که بسیاری از گردشگران داخلی چینی را از بازدید این منطقه بازمیدارد. سپس بهدلیل برخی از بدترین اتهامات علیه دیکتاتوری چین شناخته شد؛ از جمله بازداشت بیش از یک میلیون مسلمان اویغور در آنچه بهنام «اردوگاههای بازآموزی» شناخته میشود و اتهاماتی مبنی بر جنایات علیه بشریت توسط سازمان ملل متحد.
چین این اتهامات را رد میکند، اما این منطقه بهطور عمده از رسانهها و ناظران بینالمللی جدا شده است، در حالی که اویغورهای در تبعید همچنان داستانهای عزیزان ترسیده یا ناپدید شده خود را بیان میکنند.
با این حال، در سالهای اخیر سینکیانگ بهعنوان مقصد گردشگری ظاهر شده است — نه تنها در چین بلکه بهتدریج در خارج از کشور نیز. پکن میلیاردها دلار برای توسعه زیرساختها، کمک به تولید سریالهای تلویزیونی که در مناظر خاص آن به تصویر کشیده میشوند، و گاهی پذیرایی از رسانههای خارجی در تورهای بهدقت برنامهریزیشده صرف میکند.
سینکیانگ با بازتعریف این منطقهی بحثانگیز بهعنوان بهشت گردشگری عرضه میشود، نه تنها زیباییاش را تبلیغ میکند بلکه تجارب بومی «نژادی» را که گروههای حقوق بشر میگویند سعی در حذف دارند، به نمایش میگذارد.
سینکیانگ که در شمال‑غرب چین وسعت دارد، به هشت کشور همسایه مرز میزند. این سرزمین در امتداد جاده ابریشم قرار دارد؛ راهی که قرنها تجارت بین شرق و غرب را تقویت میکرد و برخی از شهرهای آن مملو از تاریخاند. همچنین این منطقه شامل کوههای دوردست و ناهموار، درههای باشکوه، مراتع سرسبز و دریاچههای بکر است.
"مناظر اینجا خیلی بالاتر از انتظاری بود که داشتم"، میگوید سون شنگیاو، مسافری از سنگاپور که در مهٔ ۲۰۲۴ به اینجا سفر کرده و این منطقه را «نیوزیلند، سوئیس و مغولستانی که در یک مکان جمع شدهاند» توصیف میکند.
برخلاف اکثر چین که اکثریت هان دارد، در سینکیانگ عمدتاً مسلمانان ترکزبان ساکن هستند و اویغورها بزرگترین گروه قومی هستند. تنشها در طول دهههای ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ بهدلیل ادعاهای اویغور درباره حاشیهنشین شدن توسط چینیهای هان، احساسات جداییطلبی و حملات مرگبار را برانگیخت که منجر به تشدید سرکوب پکن شد.
اما تحت رهبری شی جینپینگ، حزب کمونیست چین برای نخستین بار کنترل خود بر سینکیانگ را بهصدای شدیدی محکم کرده است، که منجر به اتهامات از سوی برخی بهسوءاستفاده برای ادغام اجباری اویغورها به فرهنگ هان چین شده است. در یک سفر در سپتامبر، او توسعهای «تحولآفرین» برای این منطقه ستوده و خواستار «چینیسازی مذهب» شد — یعنی تبدیل باورها به گونهای که با فرهنگ و جامعهٔ چینی هماهنگ باشد.
در همین حال، سرمایهگذاری بهسرای این منطقه جاری است. حدود ۲۰۰ هتل بینالمللی، از جمله نامهای برجستهای همچون هیلتون و ماریوت، یا در حال حاضر در سینکیانگ فعال هستند یا برنامهریزی برای افتتاح دارند؛ این اطلاعات توسط پروژه حقوق بشر اویغور منتشر شده است.
بهگزارش مقامات چینی، در سال ۲۰۲۴ این منطقه حدود ۳۰۰ میلیون بازدیدکننده را میزبانی کرد که بیش از دو برابر تعداد بازدیدکنندگان سال ۲۰۱۸ بود. درآمد گردشگری از سینکیانگ در این دوره حدود ۴۰٪ رشد کرده و به ۳۶۰ میلیارد یوآن (۵۱ میلیارد دلار؛ ۳۹ میلیارد پوند) رسیده است. در نیمهٔ اول این سال، حدود ۱۳۰ میلیون گردشگر به این سرزمین سفر کردند و تقریباً ۱۴۳ میلیارد یوآن درآمد ایجاد کردند.
در حالی که گردشگری خارجی در حال گسترش است، اکثر بازدیدکنندگان داخلی هستند.
پکن هدف جاهطلبانهای دارد: جذب بیش از ۴۰۰ میلیون بازدیدکننده در سال و دستیابی به درآمد گردشگری به مبلغ یک تریلیون یوآن تا سال ۲۰۳۰.
همچنان برخی افراد از رفتن به این سرزمین میترسند. آقای سون میگوید برای جمعآوری دوستان برای سفری در مه ۲۰۲۴ کمی زمان نیاز داشت، چون بسیاری از آنها سینکیانگ را ناامن میدیدند. خود او که ۲۳ ساله است، کمی اضطراب داشت اما با ادامهٔ سفر، این احساسات از بین رفت.
سفر آنها از خیابانهای شلوغ پایتخت منطقه، اورومچی، آغاز شد. سپس به مدت هشت روز با یک رانندهٔ چینی از میان کوهها و دشتهای سرسبز عبور کردند که تأثیر عمیقی بر آقای سون گذاشت.
در سینکیانگ معمول است که رانندگان و راهنمایان تور چینی هان باشند، که اکنون حدود ۴۰٪ جمعیت این منطقه را تشکیل میدهند. گروه آقای سون تعامل گستردهای با اویغورهای محلی نداشت، اما آن دسته از کسانی که توانستند گفتوگو کنند، «بسیار مهماننواز» بودند، او میگوید.
از زمان بازگشت، آقای سون تبدیل به مدافع کوچکی برای سینکیانگ شده است؛ او میگوید این سرزمین بهعنوان خطرناک و پرتنش بهدرستی درک نشده است. «اگر بتوانم حتی یک نفر را ترغیب کنم که بیشتر دربارهٔ سینکیانگ بیاموزد، کمی از برچسب منفی آن کاستهام.»
بهنظر او، مناظر خیرهکنندهای که بهعنوان گردشگر تجربه کرد، با ادعاهای نگرانکنندهای که سینکیانگ را در سرفصلهای جهانی میآورد، فاصلهٔ زیادی دارد. تمام چیزی که مشاهده کرد، شواهدی بود مبنی بر اینکه هنوز نظارت شدید بر این سرزمین برقرار است؛ ایستگاههای پلیس و دوربینهای امنیتی بهطور معمول دیده میشوند و خارجیها ملزم به اقامت در هتلهای اختصاصی هستند.
اما آقای سون از این موضوع بیتأثیر ماند: «تعداد پلیس زیاد است، اما این به این معنا نیست که این یک مشکل بزرگ است.»
همهٔ گردشگران قانع نشدهاند که آنچه میبینند «سینکیانگ واقعی» باشد.
سیناپورئی سپسمولی سیلوادوری که در ماه مه به مدت ۱۰ روز با دوستان خود به این منطقه سفر کرد، میگوید: «من بسیار کنجکاو دربارهٔ فرهنگ اویغور بودم و میخواستم ببینم چیزها در آنجا تا چه حد متفاوت هستند. اما ما نسبتاً ناامید شدیم.»
او و دوستانش حجاب به سر داشتند و او میگوید فروشندگان غذای اویغور به آنها نزدیک شدند و گفتند که «حسودی داریم که ما میتوانیم آزادانه حجابهای خود را بپوشیم… اما ما نتوانستیم گفتوگوهای عمیقتری داشته باشیم». آنها همچنین اجازه نداشتند به اکثر مساجد محلی دسترسی داشته باشند، او اضافه میکند.
با این وجود، جذابیت برای بازدیدکنندگان خارجی همچنان قوی است. چین بهخودی خود مقصدی بسیار محبوب است و سینکیانگ بهعنوان گزینهای «دستنخورده» و کمتر تجاریشده ظاهر شده است.
تعداد فزایندهای از خارجیها «با ذهنی باز به سینکیانگ نزدیک میشوند تا حقیقت را خودشان ببینند و ارزیابی کنند»، روزنامهٔ دولتی چین، گلوبال تایمز، در ماه مه نوشت.
حزب همچنین به سرعت محتوای مرتبط با سینکیانگ را توسط اینفلوئنسرهای خارجی که با روایت دولت همخوانی دارد، تبلیغ میکند. از میان این افراد میتوان به ولاگر آلمانی کن آبراد اشاره کرد که در یکی از ویدئوهایش گفت «در سینکیانگ بیش از تعداد مساجد موجود در ایالات متحده یا هر کشوری در اروپا دیدهام».
اما دیگران دیدگاه متفاوتی دارند. نویسنده جوش سامرز که در دههٔ ۲۰۱۰ در سینکیانگ زندگی میکرد، به بیبیسی میگوید شهر قدیمی کاشگر «بهطور کامل تخریب، بازتصور و بازساخت شده بهگونهای که بههیچوجه نشاندهندهٔ فرهنگ اویغور نیست».
بر اساس گزارشی از «هومنرایتس واچ» در سال ۲۰۲۴، صدها روستا در سینکیانگ بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۳ اسامی خود را که مرتبط با مذهب، تاریخ یا فرهنگ اویغورها بودند، از دست دادهاند. این گروه همچنین مقامات را به بستهکردن، تخریب و بازتخصیص مساجد در سینکیانگ و سراسر چین برای محدود کردن تمرین اسلام، متهم کرده است.
نقض جدی حقوق بشر نیز توسط سازمانهای بینالمللی دیگر، از جمله سازمان ملل، مستند شده است. گزارشهای بیبیسی از سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ شواهدی را مبنی بر وجود اردوگاههای بازداشت، اتهامات سوءاستفاده جنسی و استریلسازی اجباری، تأیید کرد.
با این حال، پکن تمام این اتهامات را رد میکند. در داخل کشور، حزب در حال بازسازی تصویری از منطقهای که پیشتر مشکلدار شناخته میشد، برای جذب گردشگران داخلی بیشتر است. بهنظر میرسد این کار موفقیتآمیز بوده است.
وقتی آنا برای دومین بار به اینجا رفت، همراه مادرش بود که پس از تماشای یک سریال دراممحور در استانالهای کوهستانی آلتای در شمال، مشتاق بازدید شده بود. این سریال با عنوان «به سوی شگفتی» توسط دولت تأمین مالی و در رسانههای دولتی تبلیغ شده بود.
آلتای طرفداران زیادی در اینترنت چینی دارد. «کی میتوانست پیشبینی کند که من وارد باغ مخفی خدا در آلتای میشوم؟ در دریاچهٔ کاناس، بالاخره متوجه شدم که به بهشت قدم گذاشتهام. این مکان جایی است که رمانس کوهها، رودخانهها، دریاچهها و دریاها در یک قاب بههم پیوستهاند»، یک دیدگاه در ردنوت میخواند.
یکی دیگر میگوید: «در سپیدهدم، از مهمانخانه به گلههای گاو نگاه میکنم که در مراتع چرا میزنند. جنگلهای توس طلایی در نور خورشید میدرخشند و حتی هوا بهنظر میرسد که در عطر شیرینی غرق شده است – این زیبایی دستنخورده همان آلتایی است که همیشه آرزو کردهام.»
آژانسهای مسافرتی منطقه را «غیرمعمول» و «مرموز» توصیف میکنند. یکی از این آژانسها، The Wandering Lens میگوید این سرزمین «ترکیبی جادویی از طبیعت و فرهنگ ارائه میدهد که در هیچجای دیگر چین تجربه نمیکنید». قیمت این تورها متغیر است؛ یک سفر ۱۰ روزه میتواند هزینهای بین ۱,۵۰۰ تا ۲,۵۰۰ دلار آمریکا (حدود ۱,۱۰۰–۱,۹۰۰ پوند) داشته باشد، بهجز هزینه پرواز.
یک برنامهٔ معمولی برای شمال ممکن است شامل پارک ملی کاناس، با سفر به دریاچههای کوهستانی و ساحل پنجرنگی محبوب، و بازدید از یک روستای اویغوری باشد که میتوانید بر روی کالسکهها سوار شوید و با یک خانوادهٔ اویغوری وقت بگذرانید.
در جنوب، برنامهها ماجراجویانهتر میشوند؛ سفرها اغلب شامل رانندگی در صحرامتر، گشت و گذارهای متعدد به دریاچهها و بازدید از کاشگر، شهری دو هزار سالهٔ جاده ابریشم میشود.
بازدیدکنندگان برنامههای سفر خود را بهصورت آنلاین بهاشتراک میگذارند، همراه با نقشههای مسیر رنگیکدگذاری شده و عکسهای خوراکیهای اویغوری مانند خورشت تند، «چیکن بزرگ»، کبابهای گوسفند کبابی و شیر اسب تخمیرشده. برخی حتی به «اجرای ساعتها طولانی که شکوه جاده ابریشم را بازسازی میکند» اشاره میکنند.
اگر در شبکههای اجتماعی مانند ردنوت و ویبو بهدنبال سینکیانگ بگردید، همانطور که انتظار میرود، پستهای پرستایش از زیبایی و معماری برجسته آن پیدا میکنید. هیچ اشارهای به ادعاهایی که با این جذابیت ایدئالی تناقض دارند، وجود ندارد.
در این ایام، رسانههای اجتماعی چین مملو از عکسهای جنگلهای توس سینکیانگ هستند که در نور گرم پاییزی غوطهور شدهاند.
پارتی کمونیست چین «نسخهٔ خود از فرهنگ اویغور را با معرفی مردم اویغور بهعنوان جاذبههای گردشگری میفروشد»، میگوید ایرانی-امریکن ایرده کاشگری که در سال ۱۹۹۸ از این منطقه خارج شد.
«آنها به جهان میگویند که ما بیش از رقصندگان، مردمان رنگارنگی نیستیم که در رسانههای اجتماعی جذاب بهنظر میرسیم.»
در حال مشاهدهٔ رشد محبوبیت زادگاهش از سواحل اقیانوس آرام، خانم کاشگری، فعال اویغور، از گردشگران میخواهد «به مسائل جدی موجود در سینکیانگ اذعان کنند».
“جای من نیست که به مردم بگویم به اینجا نروند، اما باید درک کنند که آنچه در آنجا تجربه میکنند، نسخهای سفیدسازیشدهٔ [سینکیانگ] است”، او میگوید.
“در همین حال، افرادی مانند من بهدلیل فعالیتمان هرگز نمیتوانند به اینجا بازگردند. اینجا بسیار خطرناک است… اما چرا نمیتوانم؟ این سرزمین من است.”
