نکات برجستهٔ آسمان شب زمستانی نیمکرهٔ شمالی را با راهنمای ما برای بهترین مناظر سماوی که میتوانید از نوامبر ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ با دوربیندوچشمی مشاهده کنید، کشف کنید.
هنگامی که از طریق لینکهای موجود در سایت ما خرید میکنید، ممکن است کمیسیون همکاری در فروش برای ما دریافت شود. اینگونه کار میکند.
زمستان در نیمکرهٔ شمالی بهترین فصل برای تماشای ستارگان با دوربیندوچشمی است. شبها طولانی، هوا سرد و ستارگان نسبت به تابستان روشنتر بهنظر میرسند.
تماشای ستارگان با چشم عادی در زمستان لذتبخش است، اما وقتی یک جفت دوربیندوچشمی را جلوی چشمانتان میگیرید، تمام تجربه تغییر میکند. آسمان دیگر بهعنوان یک پسزمینهٔ مسطح باقی نمیماند و ناگهان عمق پیدا میکند. پر از ستارگان، خوشههای باز و سحابیهایی است که پیش از این از وجودشان بیخبر بودید. غوطهوری در کهکشان، اینجا برای شماست.
این جادوی نجوم با دوربیندوچشمی است. اسکن آسمان با هر دو چشم باز و در دست داشتن یک جفت دوربیندوچشمی، حس طبیعی و آرامی دارد، اما چیزهای بیشتری نسبت به چشم عریان میبینید. این کار همچنین آسان و مقرونبهصرفه است — کافی است یک پالتوی گرم، یک گوشهٔ تاریک و دستانی ثابت داشته باشید.
۱. سیریوس، ستارهٔ کالیدوسکوپی
این روشنترین ستارهٔ آسمان شب است، اما سیریوس در صورت فلکی سگ بزرگ (Canis Major) نیز یکی از رنگارنگترین بهنظر میرسد. اگرچه این ستاره آبی‑سفید است، سیریوس هنگام چشمکزدن رنگینکمانی از رنگها نشان میدهد.
درخشندگی بالای آن و قرار گرفتن در پایین آسمان در طول زمستان نیمکرهٔ شمالی سبب میشود نور ستارهای سیریوس در جو زمین شکست خورده و به رنگهای متعددی درخشاند. اگر دوربیندوچشمیتان را به سیریوس بگیرید، یک کالیدوسکوپ از رنگها خواهید دید.
۲. مشتری در اوپوزیشن
بهترین زمان برای نگاه کردن به یک سیاره بیرونی زمانی است که در اوپوزیشن باشد. در این لحظه، زمین بین سیاره و خورشید قرار میگیرد و سیاره هم نزدیکترین فاصله به زمین و هم بهطور کامل توسط خورشید روشن میشود.
در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۲۶، مشتری به اوپوزیشن خواهد رسید، امری که هر ۱۳ ماه یکبار رخ میدهد. برای چند هفته قبل و بعد از این تاریخ، اگر یک جفت دوربیندوچشمی ۸×۴۲، ۱۰×۴۲ یا ۱۰×۵۰ را به مشتری بگیرید، چهار قمر گالیلهای — یورپا، کالیسطو، گانیمد و آئو — را بهصورت نقطههایی در دو طرف سیارهٔ غولپیکر مشاهده خواهید کرد.
۳. ماه ربع اول
اگر از کسی بپرسید بهترین زمان برای نگاه کردن به ماه کیست، تقریباً همیشه میگوید وقتی ماه کامل است — اما این توصیهای نادرست است. با دوربیندوچشمی، ماه در تقریباً تمام ایام ماه بهتر بهنظر میرسد، و شاید جذابترین (و راحتترین) زمان، هنگام ماه ربع اول است، که سایههای دراماتیک در مرز بین شب و روز ماه، یعنی ترمیناتور، قابلمشاهده است.
با هر جفت دوربیندوچشمی ۱۰× میتوانید نمای نزدیک و شگفتانگیزی از سایههای ایجاد شده توسط دهانههای کراترها، درهها و کوههای ماه ببینید. بهعلاوه، ماه ربع اول از غروب تا نیمه شب در آسمان میدرخشد.
۴. خوشهٔ جغد
یک خوشهٔ باز ستارهای بسیار درخشان در صورت فلکی کاچوبر (Cassiopeia) به نام خوشهٔ جغد (یا NGC ۴۵۷) است که در فاصلهٔ بیش از ۹,۰۰۰سال نوری از منظومهٔ شمسی قرار دارد و تقریباً صد ستاره را در خود دارد.
نام آن از ستارگان زرد و آبیاش گرفته شده است که گفته میشود شبیه چشمهای جغد میباشند. اگر کاچوبر را به شکل حرف «W» میبینید، NGC ۴۵۷ درست زیر اولین «V» قرار دارد.
۵. طلوع سوپرمون
همانطور که قبلاً گفتیم، فاز ماه کامل بهترین زمان برای نگاه کردن به ماه با دوربیندوچشمی نیست — بهاستثنای یک مورد خاص.
اگر بتوانید ماه کامل را هنگام طلوع در شرق، در غروب بگیرید، مناظر دیگری از سطح ماه که با نور نارنجی میدرخشد، وجود دارد. این به این دلیل است که نور خورشید که به چشم شما میتابد از ضخیمترین لایهٔ جو زمین عبور میکند؛ این لایه نور آبی کوتاهموج را پراکنده میکند، در حالی که طول موجهای بلندتر قرمز و نارنجی بهراحتی عبور میکنند.
ماه کامل را در تاریخهای ۴ دسامبر (سوپرمون سرد)، ۳ ژانویه (سوپرمون گرگ) و ۱ فوریه (سوپرمون برفی) تماشا کنید؛ زمان دقیق طلوع ماه برای مکان خود را بررسی کنید و پس از چند دقیقه به سمت شرق نگاه کنید.
۶. خوشههای ستارهای آوریگا
صورت فلکی آوریگا آسمان پاییز و زمستان را تسلط میدهد، اما اغلب توسط ستارگان صعودی صورت فلکی اُریون زیر آن غلبه میشود. روشنترین ستارهٔ آوریگا کپللا (ستارهٔ بز) است — روشنترین ستاره در یک پنجضلعی تقریباً نامنظم که شامل پنج ستاره میشود.
با این حال، در درون این صورت فلکی، سه خوشهٔ عمیقفضایی — M36، M37 و M38 — وجود دارند. اگر M36 را پیدا کنید، هر سه خوشه در میدان دید یک جفت دوربیندوچشمی ۱۰×۵۰ قرار میگیرد.
۷. راه شیری زمستانی
ستارهبانان و عکاسان نجومی دربارهٔ ثبت راه شیری در ماههای تابستانی نیمکرهٔ شمالی مشتاقانه مینویسند، اما میدانهای ستارهای متراکم بازوی مارپیچ کهکشان ما در زمستان بهراحتی قابل مشاهده است. کافی است دوربیندوچشمی خود را بین صورت فلکی اُریون در جنوب و کاچوبر در شمال اسکن کنید؛ هزاران ستارهٔ روشن را خواهید دید.
این پدیده بین دسامبر و فوریه بهخوبی میدرخشد؛ اگرچه به اندازهٔ راه شیری تابستانی روشن نیست، اما شبهای سرد و هوای تمیز ظاهر براق و درخشانی به آن میبخشند.
۸. رز کارولین
در صورت فلکی کاچوبر یک خوشهٔ باز به نام NGC ۷۷۸۹ وجود دارد که ستارگان و راههای تاریک بین آنها شبیه یک گل رز توصیف میشوند. هدفی عالی برای دوربیندوچشمی، این نام از کشفکنندهاش در سال ۱۷۸۳، کارولین هرسل — شکارچی مشهور شهابسنگ و خواهر کوچکتر نجومشناس ویلیام هرسل که اورانوس را کشف کرد — گرفته شده است.
اگر کاچوبر را به شکل حرف «W» میبینید، NGC ۷۷۸۹ نزدیک به نقطهٔ انتهایی است که توسط ستارهٔ کاف مشخص میشود.
۹. درخشندگی زمین بر ماه
این یکی از سادهترین و درخشانترین مناظر برای مشاهده با دوربیندوچشمی است، اما درخشندگی زمین تاکنون توجه کافی را دریافت نکرده است. وقتی ماه به شکل هلال نازکی است، دوربیندوچشمیتان را به سمت سمت تاریک ماه بگیرید تا جزئیات سطح ماه را ببینید. این درخشندگی زمین است، نور خورشیدی بازتابیده از یخبندانهای زمینی، اقیانوسها و ابرها که بهملایمان جانب تاریک ماه را روشن میکند.
این پدیده را بهمدت دو یا سه شب، در هر دو سمت فاز نوماه، مشاهده خواهید کرد؛ ابتدا در حین هلال کاهنده که در شرق قبل از سحر قابل رؤیت است، و سپس در هلال افزاینده که در غرب پس از غروب ظاهر میشود. نوماهها در تاریخهای ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵ و ۱۸ ژانویه ۲۰۲۶ رخ میدهند.
